Get Adobe Flash player
Spis treści
WARTOŚCI A WYCHOWANIE MAŁEGO DZIECKA
wartości a wychowanie małego dziecka
Wszystkie strony

Dzieciństwo to czas nabywania nawyków, kształtowania charakteru, przyswajania wartości, które będą wyznacznikiem postępowania w całym późniejszym życiu.

Wartości to drogowskazy, które wskazują nam jak postępować, kierują naszymi wyborami, ustosunkowaniem do świata, innych ludzi i nas samych. Tymczasem obecnie coraz słabiej widoczna jest uporządkowana hierarchia wartości, która byłaby odniesieniem do codziennego życia. Wartości, także moralne, stają się względne i niepewne.


System wartości młodzi ludzie wynoszą przede wszystkim z domu. Rodzina jest pierwszym środowiskiem dającym człowiekowi możliwość zaspokajania wielu potrzeb oraz wprowadzania go w świat wartości i norm społecznych. W rodzinie rozwijają się pierwsze wyobrażenia o własnym miejscu w życiu społecznym, w rodzinie kształtują się podstawowe cechy charakterologiczne, jak: uczynność, obowiązkowość, krytycyzm i samokrytycyzm, potrzeba odczuwania własnej wartości i użyteczności społecznej, takt, poczucie godności osobistej. Od tego jaka jest rodzina, w jaki sposób wypełnia swoje funkcje, zależy kondycja całego społeczeństwa. To, czego uczymy się w rodzinie, pozostaje w nas na całe życie. Ważne jest także, aby szkoła, środowisko, środki masowego przekazu i wszyscy zaangażowani w proces wychowania mówili jednym głosem, kształtując ludzi kochających prawdę, szukających piękna w sobie i wokół siebie, czyniących dobro i żyjących w zgodzie z samym sobą i drugimi. Niestety nie zawsze tak jest.

Istnieje więc pilna potrzeba uświadamiania już małym dzieciom funkcjonowania rzeczywiście nadrzędnych, niekwestionowanych ludzkich wartości, aby w późniejszym życiu jako młodzież i dorośli kierowali się nimi i nie naruszali podstawowych norm etycznych. Język jakim posługuje się rodzic czy wychowawca musi być czytelny i zrozumiały, wyrażający otwartość i szczerość, opisujący język prosty, obrazowy, syntetyczny, dostosowany do możliwości intelektualnych i emocjonalnych dziecka.

W przypadku małych dzieci przekaz słowny powinniśmy zastąpić przykładem, zabawą i wykorzystywać każdą odpowiednią sytuację by pokazywać czym jest uczciwość, szacunek, akceptacja. Takich sytuacji jest wiele- wspólne gry, spacery, czytanie książek. Każda chwila spędzona z dzieckiem daje możliwość nauczenia go bycia dobrym.

Współczesna kultura deformuje charaktery dzieci, dostarczając im wzorów wypaczających obraz świata, relacje międzyludzkie, zasady postępowania.  Żyjemy w czasach, gdy wartości podlegają ciągłym i dynamicznym zmianom. Wartości, które przetrwały przez stulecia nie zawsze są akceptowane przez współczesnych rodziców. Posłuszeństwo i dyscyplina kojarzą się nam raczej negatywnie, ale czy rzeczywiście nie są one istotne w dzisiejszym świecie? Są nadal ważne, ale na pewno inaczej rozumiane i egzekwowane przez nas, niż przez naszych dziadków . Wartościami nadrzędnymi stają się: siła, wygląd, pieniądze, umiejętność ustawienia się w życiu. Za sprawą mediów dzieci od najmłodszych lat bombardowane są obrazami przemocy i zła. Przedwcześnie stają się dorosłe, uczą się reagować złością, rodzi się egoizm i agresja. Kultura, w której nie ma miejsca na pracę nad sobą, na miłość i służenie innym powoduje, że młodzi ludzie tracą poczucie sensu życia, hamulce moralne i szacunek dla siebie i innych. Ucieczka od wartości, będących drogowskazami postępowania, jest jedną z przyczyn nasilających się patologii społecznych.

Rodzice nie są w stanie całkowicie odizolować swoich dzieci od ciemnych stron życia, kontrolować wszystkiego z czym się stykają. Mogę jednak zdecydowanie ograniczać dzieciom dostęp do telewizji i gier, a równocześnie dać im atrakcyjną alternatywę spędzania czasu- czytanie , zabawę na świeżym powietrzu, wspólne zajęcia rodzinne. Muszą zadbać o zapewnienie dziecku klimatu miłości, wzajemnego szacunku.

Jak przekazać wartości dziecku?

Przekazanie wartości powinno odbywać się w rodzinnej, pełnej miłości atmosferze. Wychowanie w demokratycznym duchu przyniesie o wiele więcej korzyści, niż stosowanie przymusu czy ostrej dyscypliny. Pamiętajmy, że dziecko wymaga miłości i zaspokojenia wszystkich potrzeb, nie tylko fizycznych. Trzeba z nim rozmawiać, nie bać się trudnych tematów, pokazać mu granice zachowań, których przekraczać nie wolno. Nie można bać się mówić o swoich uczuciach, jakie wywołuje niewłaściwe zachowanie. Potępienie ze strony rodziców zachowań agresywnych oraz pozytywne relacje z dzieckiem odgrywają niemałą rolę w rozwijaniu u dziecka odrazy do przemocy.

To na rodzicach spoczywa obowiązek przekazania dziecku wzorców zachowań w różnych sytuacjach życiowych. Mama i tata tłumaczą dziecku, które zachowania ich zdaniem są dobre, a które złe i dlaczego. Jak należy postępować, żeby nie krzywdzić innych i siebie samego. Najważniejszym jednak sposobem trwałego przekazania dzieciom wartości jest własny przykład. Małe dziecko uczy się przede wszystkim przez naśladowanie. Obserwuje postępowanie mamy i taty, słucha co mówią, patrzy jak reagują. Dzieci przejmują hierarchię wartości od rodziców, którzy są dla nich najważniejszym przykładem.

Zaniedbania w tym zakresie nie dotyczą tylko rodzin patologicznych czy niewydolnych wychowawczo. Również często rodzice dbający o własną samorealizację i karierę, dążący do pomnażania majątku i zapewnienia dóbr materialnych swojej rodziny, mają za mało czasu na wychowywanie dzieci. Nie uświadamiają sobie, że zaspokojenie podstawowych potrzeb emocjonalnych, nauczenie dzieci wartości i budowa mocnego charakteru to najlepszy sposób zabezpieczenia ich przed złymi wpływami z zewnątrz i wyposażenie go na całe dorosłe życie.

Nikt nie zastąpi rodzica w roli wychowawcy, ale jest wiele osób i instytucji, które mogą ich w tych działaniach wspierać, wskazywać metody, uczyć sposobów radzenia sobie z przeciwnościami. Takim miejscem jest Poradnia Psychologiczno- Pedagogiczna, gdzie pod kierunkiem fachowców można nauczyć się bycia rodzicem, który pragnąc dobrej przyszłości dla swojego dziecka, wie jak to marzenie zrealizować.

mgr Violetta Paździor